1. TEMA: KANUNDA SEGÂH DİZİSİNİ ÖĞRENİYORUM

KNN.5.1.1. Segâh dizisi ve özelliklerini örnek etüt ve eserlerle çalabilme

a) Segâh dizisinde yazılmış etüt veya eserleri çözümler.

b) Segâh dizisini çalarken kanuna özgü duruş pozisyonu alır.

c) Segâh dizisini çalarken kanuna özgü teknikleri kullanır. ç) Segâh dizisini çalarken kanuna özgü müziksel bileşenleri kullanır

Segâh Dizisini ve Özelliklerinin Öğretilmesi

müzik, kanun, Türk müziği, perde

Öğrenme çıktıları; gözlem formu, kontrol listesi, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu eşleştirme kartları kullanılarak değerlendirilebilir. Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Öğrencilerden segâh dizisini ve dizinin özelliklerini örnek etüt ve eserlerle birlikte çalabilme performans görevi istenebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılarak değerlendirilebilir.

Öğrencinin öğrendiği tremolo tekniği ile rast ve kürdi dizisini bildiği öngörülmektedir.

Daha önce dizi kavramı ile ilgili öğrencinin bilgisi olduğu varsayılarak segâh dizisinin öğrenilmesiyle ilgili ön hazırlık yapılır. Segâh dizisi sesleri üzerinde durulabilir.

Öğrencinin birinci kademede öğrendiği bilgiler temel alınarak beşinci sınıfta bu bilgilerin üzerine yeni bilgiler ekleyerek kanun çalımı ve kanuna bakış açısının geliştirilmesi amaçlanabilir.

KNN.5.1.1

Segâh dizisinin genel özellikleri anlatılır, dizinin seyri gösterilerek solfej çalışmaları yapılır ve öğrencilerin odaklanması sağlanır (E3.2). Öğrencinin çalışacağı eser veya etütler öğrenciyle çözümlenir (KB2.4). Öğrencilere segâh dizisinin sesleri ve mandal sayılarıyla ilgili kanun üzerinde bilgi verilerek öğrencinin mandal sistemine odaklanması sağlanır (E3.2). Daha sonra segâh dizisinden oluşan etüt ve Türk sanat müziği eserleri bona ve solfej teknikleri kullanılarak öğretmen tarafından öğrenciye sergilenir (SDB2.1). Öğrenciler tarafından yapılan bona ve solfeji incelenip etüt ve Türk sanat müziği eserlerine uygun teknikleri kullanarak önce bona ardından solfeji öğrencilere sergilenir (OB1). Ardından bona ve solfeji yapılan etüt ve Türk sanat müziği eserleri öğretmen tarafından kanunda çalınır. Öğrencinin dikkati duruş, oturuş ve mızrap tekniğine çekildikten sonra aynı şekilde öğrencinin de kanunda bunları tekrar etmesi beklenir (D3.1). Öğrencinin segâh dizisinde sözlü ve sözsüz eserlerden düzeyine uygun olanlardan seçilip makamın seyrinin pekiştirerek yorumlaması sağlanır (E3.3). Bu aşamada klasik Türk müziğinin farklı formda saz eserleri ve sözlü eserlerden faydalanılabilinir. Ayrıca öğrencinin dijital platformlarda bu makamın çeşitli formlarında eserler dinleyip konserler seyrederek makamı pekiştirmesi sağlanır (OB2). Dinlediğini anlama ve tanıma becerisini içine alan performans görevi verilebilir. Performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme, akran değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Segâh dedektifi, dizi keşif oyunu oynanabilir. Öğrencilere rastgele diziler çalınıp içlerinden segâh dizisini bulmaları istenebilir. İlk aşamada: Kanunda karışık olarak çalınan diziler arasından segâh dizisini tanımaları istenebilir. İleri aşamada: Yanlış notalar eklenerek segâh dizisini bozan sesleri fark etmeleri istenir. Doğru tahmin eden öğrenci 1 puan kazanır ve 5 puan toplayan “Segâh Dedektifi” olabilir. Bu oyunda amaç işitsel farkındalığı geliştirmek ve doğru sesleri ayırt edebilmek olabilir. “Segâh Yolu – Dizi Sıralama“ oyunu oynanabilir. Segâh dizisinin notaları sırasız hâlde verilir ve öğrencilerden doğru sırayla dizmeleri istenebilir. Etkinlik aşamaları şu şekilde hazırlanabilir: Kâğıt üzerinde nota kartlarıyla sıralama yaparlar. Diziyi doğru sıraladıktan sonra kanunda çalarlar. İleri seviye öğrenciler için karışık notalar içinden sadece segâha ait olanları seçmeleri istenebilir. Buradaki amaç öğrencilerin notaların sıralamasını içselleştirmesini sağlamak olabilir. Bir başka etkinlik kanun mandal haritası görselleştirme ile mandal ayarlama olabilir. Kanunda segâh dizisini göstermek için mandalları renk kodlarıyla belirleyebiliriz. Öğrenciler doğru mandalları ayarlayarak diziyi oluştururlar. İleri seviye öğrenciler için yanlış ayarlanan mandalı bulmaları için “Mandal Dedektifi” oyunu oynanabilir. Buradaki amaç ise kanundaki mandal mantığını öğretmek ve segâh dizisinin pozisyonunu kavratmaktır. Başka bir etkinlik olarak da “Segâh ile Doğaçlama – Yaratıcı Müzik Üretme” etkinliği düzenlenebilir. Öğrencilere segâh dizisinin içinde serbest doğaçlama yapma şansı verilebilir. İlk aşamada basit segâh melodileri çalmaları teşvik edilir. İleri aşamada öğrenciler kendi kısa segâh eserlerini oluşturabilir. Grup etkinliği olarak bir öğrenci melodi çalar, diğeri ona segâh dizisinden başka bir motifle cevap verir. Buradaki amaç ise öğrencilerin yaratıcılığını teşvik etmek ve öz güvenlerini artırmaktır.

Öğrencilerin segâh dizisi ile ilgili öğrenmeleri takip edilerek bireysel geri bildirimler verilebilir. Etütleri metronom yavaşlatılarak çalınabilir. Yavaş metronom ile öğrenilen etütler, öğrencinin öğrenmelerine göre hızlandırılarak çaldırılabilir.