3. Tema: Sayılar Ve Nicelikler-2
MAB3. Matematiksel Temsil (MAB3.1. Matematiksel Temsillerden Yararlanma)
KB1. Temel Beceriler, KB2.4. Çözümleme
E3.3. Yaratıcılık
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık), SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB1.3. Kendine Uyarlama (Öz Yansıtma), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği
D3. Çalışkanlık, D7. Estetik
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB2. Dijital Okuryazarlık, OB7. Veri Okuryazarlığı
İ.MAT.3.1. 100’e kadar olan niceliklerin büyüklüklerini temsil etmede sayıların sembolik temsillerinden yararlanabilme
a) Niceliklerin büyüklüklerinin farklı temsillerini tanır.
b) Niceliklerin büyüklüklerine uygun sayı temsillerini belirler.
c) Niceliklerin büyüklüklerine karşılık gelen sayıları okur ve yazar.
İ.MAT.3.2. İki basamaklı sayıları çözümleyebilme
a) İki basamaklı sayıların basamak ve basamak değerini belirler.
b) İki basamaklı sayıların basamak ve basamak değerleri arasındaki ilişkileri belirler.
İ.MAT.3.3. İleriye ve geriye doğru ritmik sayabilme
a) Yüzlük tablo üzerinde ileriye ve geriye doğru ritmik saymaya ilişkin gözlem yapar.
b) 20 içinde ikişer, 30 içinde üçer, 40 içinde dörder, 100 içinde beşer ileriye ve geriye doğru ritmik sayarken örüntü bulur.
c) İleriye ve geriye doğru ritmik sayarken bulduğu örüntüyü geneller.
Sayılar, Sayıları Çözümleme, Ritmik Sayma
• Sayılar çoklukları temsil eder.
Anahtar Kavramlar
• sayı doğrusu, basamak değeri, çözümleme, onluk, birlik
Sembol ve Gösterimler
• -
Bu temanın öğrenme çıktıları; boşluk doldurma soruları, eşleştirme soruları ve açık uçlu sorular, gözlem formları, performans görevi, izleme testleri ve kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.
Öğrencilere sınıf ortamında grup hâlinde çalışarak ileriye veya geriye doğru ritmik sayma becerilerini sergileyebilecekleri bir performans görevi verilebilir. Performans görevinin değerlendirilmesi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile yapılabilir.
Öğrencilerin gözlemledikleri veya deneyimledikleri bir günlük yaşam durumunun matematiksel ögelerini (100’e kadar sayılabilen çoklukları) fark edebildikleri, niceliklerin büyüklüklerine karşılık gelen 100’e kadar olan sayıları kullanabildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere sayısı 20’yi geçmeyen nesnelerin kaç tane olduğunu nasıl bulabileceğine yönelik sorular sorulabilir. Burada dikkat edilmesi önerilen husus, öğrencilerin 20’ye kadar olan çoklukları ve sayıların anlamlarını bilip bilmediklerinin belirlenmesidir. Daha sonra 20’ye kadar olan iki basamaklı sayıları onluk ve birliklerine ayırabilme durumları önce sayılabilen nesneler üzerinden ardından sayının sözel temsili yoluyla ifade etmeleri şeklinde belirlenebilir. Öğrencilerin bir önceki sınıfta öğrendiği ileriye ve geriye doğru ritmik sayma konusundaki bilgileri etkinlikler yardımıyla belirlenebilir.
Öğrencilere günlük yaşamlarında sayıları hangi durumda kullandıkları sorulabilir. Öğrencilerin verdikleri cevaplar dikkate alınarak içerisinde 20’yi geçen durumları fark etmeleri sağlanabilir.Öğrencilere günlük yaşamlarında karşılaştıkları durumlara ilişkin çeşitli sorular sorulabilir. Öğrencilerden sınıfa getirilen görseller veya etkileşimli tahta / projeksiyon aracılığıyla verilen çoklukları ayırmaları beklenir. Bunu yaparken öğrencilerden yönergeler doğrultusunda verilen çokluktan belirtilen sayı kadarını ayırmaları istenebilir. Çoklukları birleştirmek için öğrencilere günlük yaşamda karşılaştıkları nesneler örnek olarak verilebilir. Burada nesne sayılarını onluk ve birliklere ayırmanın gerekliliği vurgulanarak ayırma ve birleştirme konusunda 100’e kadar olan sayılarda onluk ve birliklerin temel alındığı durumların anlaşılması sağlanabilir. Sayı kartları, sayı şapkaları gibi matematiksel araç gereç öğrencilerle geliştirilerek çeşitli oyunlar oynatılabilir.
İ.MAT.3.1
Öğrencilere matematiksel araç gereçten oluşan bir nesne grafiği gösterilerek onlardan aynı kategorideki nesneleri saymaları istenir. Nesne grafiğine ilişkin birbirlerine sorular sormaları sağlanır (OB7, SDB2.1). Öğrencilerden görsellerde yer alan nesneleri saymaları ve sayı temsillerini ifade etmeleri istenir. Görsel ögelerin yer aldığı ve öğrencinin aktif olarak sayma yaptığı ve saydığını okuyup yazdığı etkinliklere yer verilir. Bu durum 100’e kadar sürdürülür.
Öğrenme-öğretme uygulamalarında etkinlikler diğer derslerden de yararlanılarak sürdürülür. Bu kapsamda öğrencilerden herhangi bir müzik aletine veya sıraya belirlenen sayı kadar ritimli vurulması istenir (D7.1). Oyun temelli etkinliklerin içerisinde öğrencilerin 100’e kadar sayma yapmaları sağlanır. Öğrenme-öğretme uygulamaları sonunda niceliklerin büyüklüklerine karşılık gelen 100’e kadar olan sayıları kullanma, günlük yaşamda karşılaştıkları durumlar için uygun sayıları okuma ve yazma ile ilgili öğrenme seviyeleri boşluk doldurma sorularından yararlanılarak belirlenebilir. Ayrıca izleme testleri ve açık uçlu sorulardan yararlanılarak öğrencilerin öğrenme kanıtları belirlenebilir.
İ.MAT.3.2
Nesne sayısı 20’ye kadar olan bir çokluk öğrencilere görseller veya nesneler yardımıyla gösterilir. Bu çokluğu onluk ve birliklerini temel alarak çözümlemeleri istenir. Çözümlemeden sonra onluk ve birlikleri verilen sayılara ulaşılması sağlanır. Gerekli görülürse onluklar artırılarak tekrar çözümleme yapılır ve öğrencilerin daha fazla onlukla çalışabilecek duruma gelmeleri sağlanır. Burada amaç, öğrencinin birinci sınıfta yaptığı 20’ye kadar sayıları çözümleme uygulamasını daha büyük onluklarla da yapabilmesidir (OB1). Bu doğrultuda 100’e kadar olan sayıların çözümlenmesine yönelik uygulamalar yapılır. Bu uygulamalar grupla ve bireysel olarak da yürütülür (SDB2.2). Öğrenciler onluk ve birlikleri esas alarak ayırma ve birleştirme yaptığı sürece onların farklı şekillerde çözümlemeler yapabilmeleri kısıtlanmamalıdır (E3.3). Bu süreçte öğrencilerin yaptığı çözümlemeler kontrol listesi ile değerlendirilebilir. 100’e kadar olan sayıları ayırma ve birleştirme ile ilgili birden çok sayıda duyuya hitap eden etkinlikler yapılır. Bu etkinliklerde sayı çözümlemelerinde onluklar ve birlikler, görseller veya sayılabilen nesneler yardımıyla gruplanarak gösterilir. Verilen bir sayının kaç adet onluktan ve birlikten oluştuğu bloklar yardımıyla belirtilir. Bu iki bloğun onlar basamağı ve birler basamağı olduğu vurgulanır. Bloklardaki onlukların ve birliklerin kendi içlerinde bir bütün olarak basamak değerini oluşturduğu ifade edilir. Öğrenmeyi pekiştirecek şekilde bireysel etkinlikler yapılır. Süreçteki öğrenme kanıtlarını belirlemek için eşleştirme sorularından yararlanılabilir.
İ.MAT.3.3
Sınıfta sayma gerektiren nesnelerden ve görsellerden yararlanılarak etkinlikler yapılır. Sayıların artış ve azalış miktarına bağlı olarak ritmik sayabilmenin gerekliliğini hissetmeleri amaçlanır (OB1). Yüzlük tablo üzerinde arkadaşlarıyla ikişer, üçer, dörder ve beşer sayarak bu ritmik saymaların nasıl yapıldığıyla ilgili gözlem yapmalarına olanak sağlanır. Sınıf gruplara ayrılarak gruplardan sırayla sayma yapması istenir.20’ye, 30’a ve 40’a kadar olan bir çokluktaki nesnelerin sırasıyla ikişer, üçer ve dörder ritmik sayılması istenir. Bu etkinlikleri yaparken öğrencilerin ritmik saymanın örüntü oluşturduğuna yönelik çıkarımda bulunmaları sağlanır. Öğrencilerin ileriye veya geriye doğru ritmik saymalarında genelden genele veya genelden özele çıkarım yapması sağlanır (KB2.16.2). Öğrencilerin önceki öğrenmeleri arasında yer alan sayı doğrusuna temel oluşturacak şekilde çeşitli gereç ve modeller üzerine sayıları yerleştirme durumları dikkate alınarak bu gereç ve modeller üzerinde öncelikle 100’e kadar beşer ve onar, daha sonra 20’ye kadar ikişer ritmik sayma yapılır. Benzer şekilde etkileşimli bir şekilde tasarlanacak olan sayı doğrusu modelinde 30’a kadar üçer, 40’a kadar dörder ritmik sayma etkinlikleri yapılır. Yapılan ritmik sayma etkinliklerinin ardından öğrencilerin defterlerine belirtilen ritmik saymaları yapmaları istenir. Süreç, gözlem formu yardımıyla değerlendirilebilir (D3.4, SDB1.1, SDB1.3). Çalışmaların ardından nesneleri gruplandırarak tasarlanan, ritmik sayma temsillerini içeren resimler yapmaları istenir. Ayrıca bu süreçte okul ve sınıf olanakları dikkate alınarak öğrencilerin dijital bilgiye ulaşma becerilerini geliştirmek için onlara akıllı tahtada ritmik sayma ile ilgili bilgiye erişim yolları gösterilir ve kendilerinden bu bilgilerin tekrar bulunması istenir (OB2). Öğrencilerden grup hâlinde çalışarak ileriye veya geriye doğru ritmik saymalarını gerektiren bir performans görevi yapmaları istenebilir (SDB1.2). Performans görevinin değerlendirilmesi bütüncül dereceli puanlama anahtarı ile yapılabilir.
Öğrencilerin küçük grup çalışmaları yaparak 100’e kadar olan bir nesne grubunu resmetmeleri istenebilir. Devamında resmedilen nesne grubunun matematiksel temsili yazılarak çözümlemesi yapılabilir. Sayı doğrusu modeline sayıları birer, ikişer, beşer ve onar, ileriye ve geriye doğru nasıl yerleştirebilecekleri sorularak bu konuda fikir yürütmeleri sağlanabilir. Ritmik saymalar öğrenme farklılıkları gözetilerek verilmeyeni bulma etkinlikleri şeklinde tekrarlanabilir.
Öğrenme sürecini desteklemek amacıyla görsel, işitsel ve dijital materyaller kullanılabilir. Görsel veya işitsel ögelerle desteklenen grup çalışmalarında öğrencilerden çoklukları onluk ve birliklerine ayırmaları, ayırdıkları bu grupları basamak olarak isimlendirmeleri, basamak değerini ifade etmeleri istenebilir. Sayı doğrusuna temel oluşturacak gereç ve modellerin sayı doğrusunda sayıların konumlandırılması yolu ile daha fazla duyuya hitap etmesi sağlanabilir. Bu durumu sağlamak için kâğıdın veya defterin üzerine dokunabilecekleri nesnelerle bir doğru oluşturmaları istenebilir. Bu doğrunun üzerine yine dokunabilecekleri küçük nesneleri birer artırarak sırayla koymaları ve her bir sütundaki nesnelerin sayılarını alt tarafa yazmaları beklenebilir. Bu doğrultudaki etkinliklerle öğrencilerin yaparak yaşayarak sayı doğrusu modelleri oluşturmaları sağlanabilir. Sayıların artış ve azalış miktarına bağlı olarak ritmik sayabilmenin daha anlaşılır hâle gelmesi için yüzlük tablo üzerinde ritmik saymaların farklı renklere boyanması istenebilir.
Güncelleme tarihi: 07.10.2026