1. Tema: Sayılar Ve Nicelikler-1

İ.MAT.1.1 Öğrencilere sınıf ortamında bulundurulabilecek ve kolay sayılabilecek nesnelerden oluşan bir nesne grubu gösterilerek onlardan nesneleri saymaları istenir. Öğrencilere farklı nesne grupları gösterilir ve öğrencilerin niceliklerin büyüklüğüne karşılık gelen farklı matematiksel temsilleri (beş nesnenin olduğu bir çokluğun "IIIII" veya "IIII" şeklinde de temsil edilmesi vb. ) gözlemleyerek bir sayı ile ifade etmesi sağlanır (OB7).Böylelikle öğrencilerin niceliklerin büyüklüklerine karşılık gelen sayıları anlamları ile tanımaları sağlanır. Bu süreçte sıfırın hiçliği temsil ettiğine vurgu yapılır. Matematiksel temsili belirlenen nesne grubunun niceliksel büyüklüğü rakamlar ve sayılarla ifade edilir. Öğrencilerden sayma sonucunda ulaştığı niceliği doğru şekilde desteklemeleri beklenir (D6.2). Bu duruma ilişkin bir matematiksel temsilin günlük yaşam veya matematiksel bir durum içerisindeki kullanımının anlaşılması sağlanır. Süreç içinde öğrencinin aktif olduğu günlük yaşamda karşılaştığı nesnelerden sayısı 20’ye kadar (20 dâhil) olanların büyüklüklerini rakam ve sayılarla okuyup yazması sağlanır. Ayrıca süreçte çeşitli araç gereç kullanılarak öğrencilerin sayma, işaretleme, eşleştirme, boyama gibi etkinliklerde sorumluluklarını yerine getirmeleri sağlanır (D16.3).

Öğrenme-öğretme uygulamalarında diğer derslerden de yararlanılarak disiplinler arası ilişki kurulur. Belli bir niceliğe karşılık gelen sayıyı bulabilecekleri merak uyandırıcı ve dikkat çekici eğitsel oyunlar veya etkinlikler planlanır (E1.1, E2.5). Etkinlikler öğrencilerin iletişim ve iş birliği hâlinde oldukları grup faaliyetleriyle yürütülür (SDB2.1, SDB2.2). Öğrencilerin grup çalışmlarında birbirlerine yardımcı olmaları ve birlikte hareket etmeleri desteklenir (D20.2). Öğrencilerden vurmalı bir müzik aletine veya kendi masalarına belli bir niceliğe karşılık gelen sayı miktarı kadar ritimli vurmaları istenir. Örneğin öğrencilerden sekiz kalemin bulunduğu bir kalem kutusundaki kalemleri saymaları, bunun ardından sekiz kez masalarına vurmaları beklenir. Bu süreçte öğrencilerin sabırla hareket ederek görev ve sorumluluklarını kararlı bir şeklide yerine getirmesi beklenir (D12.3). Öğrencilerin estetik algıları ön plana alarak istedikleri gibi ritim yapmaları sağlanır (D7.3). Öğrencilerin öğrenme düzeyleri, verilen nesneler ile bu nesnelerin büyüklüklerine karşılık gelen sayılar (20 dâhil olmak üzere 20’ye kadar olan sayılar) arasındaki ilişkileri bulmaya yönelik eşleştirme sorularından yararlanılarak belirlenebilir. Ayrıca süreçte çeşitli nesne ve araç gereç ile sayma çalışmaları yaptırılarak gözlem formu aracılığıyla öğrencilerin öğrenme düzeyleri belirlenebilir.

İ.MAT.1.2 Öğrencilerin bir gruptaki nesneleri sayarken son söylenen sayının nesnelerin miktarını temsil ettiğini fark etmelerine yönelik etkinliklerle kardinal değeri keşfetmeleri sağlanır (E1.1). Öğrencilere miktarı 10’dan az olan bir grup nesnenin sayısını belirlemeden nesnelerin dağınık ya da düzenli şekilde olan dizilimini dikkate alacakları etkinlikler sunulur. Araç gereç ya da görsellerden yararlanılarak bir çokluğu oluşturan nesnelerin parçaları ve parçalar arasındaki ilişki belirlenir. Parçalar birleştirilerek çokluğun sayısının bulunmasına yönelik aşamalara yer verilir (KB2.16.2). Öğrencilerin 10 ile 20 arasında nesne içeren bir grubun sayısının belirlenmesine yönelik gruplama etkinlikleri -10’dan küçük sayılarda yapılan etkinliklere benzer şekilde- yapmaları ve bunu yaparken birbirleriyle iletişim ve iş birliği içinde olmaları sağlanır. Böylece öğrencilerin bir çokluğu onluk ve birliklerine göre zihinsel olarak örüntülemelerine ve çözümlemelerine ilişkin anlayış geliştirmeleri beklenir (E3.2, SDB2.1, SDB2.2). Nesne miktarı 10 ile 20 arasında değişen bir çokluktaki nesneler, onluk ve birlik modellerine göre gruplandırılarak bu çokluğun sayısının ifade edildiği çeşitli etkinlikler yapılır. Gruplandırılan nesnelerden 10 tanesi seçtirilerek öğrencilerin 10 sayısını fark etmeleri sağlanır. İlk aşamada 10 nesnenin bir araya gelerek bir grup oluşturduğu ve bu gruba dâhil olmayan nesnelerin ayrı kaldığı durumları öğrencilerin sezgisel olarak fark etmelerini sağlayacak etkinlikler yapılır. Bu aşamada "onluk" ve "birlik" kavramlarını kullanmamaya dikkat etmeleri sağlanır. Devamında onluk ve birliklerin onluk taban blokları ile gösterimini sağlayacak etkinliklerle öğrencilerin onluk ve birlikleri ezberlemeden kavramsal olarak keşfetmeleri sağlanır. Sayıları çözümleyebilmeleri için öğrencilere çalışma yaprakları verilebilir, öğrencilerin uygun temsilleri kullanmaları ve 10’a kadar sayıları çözümleme durumlarının değerlendirilmesi için kontrol listelerinden yararlanılabilir (D16.3).Ayrıca sayıların çözümlenmesine yönelik doğru yanlış soruları ile sayılar ve sayıların çözümlenmiş biçimlerinin eşleştirilmesini içeren eşleştirme sorularından yararlanılabilir (OB1). Bunların yanında öğrencilerin 10-20 arasındaki nesneleri onluk ve birlik şeklinde çözümleyerek ifade etme ile ilgili öğrenme durumları izleme testlerinden yararlanılarak değerlendirilebilir.

İ.MAT.1.3 Öğrencilere belli bir nesne grubunun miktarı sorularak saymaya olan ihtiyacı fark etmeleri sağlanır (OB1). Devamında ritmik sayma yapılır. 100’ü geçmeyecek sayıda nesneden oluşan bir çokluktaki nesne sayısını belirleyebilmeleri için 100’e kadar ritmik sayma gerektiren etkinliklerden faydalanılır. Öğrencilere ileriye doğru birer ritmik sayma yaptırılarak nesne sayısına ulaşmaları sağlanır. Böylelikle öğrencilerin sayma etkinliği esnasında gayretli olmaları beklenir (E1.3). Etkileşimli bir şekilde sayılabilir nesneler gruplandırılarak sırasıyla 100’e kadar (100 dâhil) ileriye doğru birer, beşer ve onar, 20’ye kadar ileriye doğru ikişer ve 20’den geriye doğru birer ve ikişer ritmik sayma etkinlikleri yapılır (SDB2.1, SDB3.1). Bunun yanında beşer ve onar ritmik saymaların görseller yardımıyla yapılması da sağlanır (D7.3). Ritmik sayma etkinlikleri oyunlaştırılarak öğrencilerin sürece istekli katılımı desteklenir (E2.5). Süreçte öğrencilerin 100’e kadar ileriye birer, beşer, onar ve 20’den geriye doğru birer, ikişer ritmik sayabilmelerini değerlendirmek için boşluk doldurma sorularından oluşan çalışma kâğıtlarından yararlanılabilir. Öğrencilerin 10-20 arasındaki nesneleri onluk ve birlik şeklinde çözümleyerek ifade etme ile ilgili öğrenme durumlarını ölçmek için öğrencilere performans görevi verilebilir. Verilen performans görevi analitik dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

100’e kadar ileriye ve 20’den geriye doğru ritmik sayma çalışmalarında öğrenme farklılıkları dikkate alınarak verilmeyen sayıyı bulma ve bulunan sayıyı diğer sayılarla karşılaştırma (az, çok, eşit) etkinlikleri yapılabilir.

Öğrencilerin ilgi, ihtiyaç ve hazırbulunuşlukları dikkate alınarak etkin olabilecekleri farklı zorluk seviyelerinde çeşitli aktif öğrenme teknikleri kullanılarak 20’ye kadar olan nesne grubunu sayarken parçalar arasındaki ilişkileri ve sayıların sırasını belirlemeleri, 100’e kadar (100 dâhil) ileriye ve 20’den geriye doğru ritmik saymaları ile ilgili etkinlikler yapılabilir.

Öğrencilerin öğrenme durumuna ilişkin durum tespiti yapıldıktan sonra etkinlikler; basitten karmaşığa, somuttan soyuta olacak şekilde ve matematiğin doğası gereği ön koşul ilişkisi dikkate alınarak çoğaltılabilir. Olanaklara ve öğrencilerin ilgilerine göre müzikten ve oyun içeren etkinliklerden yararlanılabilir. Öğrencilere kendi hızlarında ilerleme, hedef belirleme, kendi çalışmalarını değerlendirme gibi fırsatlar sunulabilir. Öğrencilerden kendi oyun hamurlarından belli bir sayıda parça koparmaları ve kopardıkları parçaları bir arttırıp bir azaltma şeklinde etkinlikler yapmaları istenebilir. Ayrıca bu süreçte iş birliğine dayalı öğrenme fırsatlarından yararlanılarak öğrencilerin birbirleri ile etkileşimi ve iletişiminin yanı sıra öğrenme süreçlerinin geliştirilmesi sağlanabilir.