5. Tema: Nesnelerin Geometrisi (1)
KB2.4. Çözümleme, KB2.17. Değerlendirme
E1.1. Merak, E2.5. Oyunseverlik, E3.2. Odaklanma
SDB1.1. Kendini Tanıma (Öz Farkındalık)
D3. Çalışkanlık, D4. Dostluk
OB1. Bilgi Okuryazarlığı, OB4. Görsel Okuryazarlık
MAT.1.3.1. Hedefe ulaşmak için mesafeleri ve yönleri içeren yönergeleri çözümleyebilme
a) Yönergede yer alan mesafe ve yönleri içeren kavramları belirler.
b) Yönergeleri kullanarak başlangıç noktası ve hedef arasında ilişki kurar.
MAT.1.3.2. Nesnelerin eşliğini değerlendirebilme
a) Nesnelerin eşliği için bir ölçüt belirler.
b) Ölçüte uygun bilgileri kullanarak ölçme yapar.
c) Yapılan ölçmeye dayalı olarak elde ettiği sonuçları ölçüt ile karşılaştırır.
ç) Karşılaştırmalarına ilişkin olarak yargıda bulunur.
Uzamsal İlişkiler, Eş Nesneler
Genellemeler
• Yer, yön ve konum birbiriyle ilişkilidir.
• Eş nesneler birbiri ile aynıdır.
Anahtar Kavramlar
• yer, yön, konum, hareket, referans noktası, altında, üstünde, etrafında, arasında, önünde, arkasında, yüksekte, alçakta, uzakta, yakında, içinde, dışında, sağında, solunda, çukurda, tümsekte, ileri, geri, eş, eşlik, aynı
Sembol ve Gösterimler
• -
Bu temanın öğrenme çıktıları; gözlem formu, performans görevi, görüşme formu, çalışma kâğıdı ve kontrol listesi ile değerlendirilebilir.
Öğrencilerin belirlenen bir hedefe ulaşmak için mesafeleri ve yönleri içeren yönergeleri çözümlemesine ilişkin performans görevi verilebilir. Performans görevinin değerlendirilmesinde bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.
Öğrencilerin kendileri ile diğer varlıklar arasında bulunan konum farklılığını ayırt edebildikleri; eşlik kavramını öğrenebilmeleri için gerekli olan renk, şekil ve büyüklük gibi görsel özellikleri bildikleri kabul edilmektedir.
Öğrencilere çizgi çalışmasıyla tamamlayacağı labirent bulmaca gibi çalışma kâğıtları verilebilir. Öğrencilerin okuldan eve giderken izlediği yolu anlatabilmeleri için açık uçlu sorular sorulabilir.
Öğrencilerin çevrelerinde gördükleri nesnelerden görsel özellikler yönünden aynı olanları (bire bir benzerini) belirleyebilmesine yönelik etkinlikler yapılabilir.
Günlük yaşamda karşılaşılan yer, yön ve konum ifadelerini kullanabileceği öğrenmelerinden yola çıkılarak “altında, üstünde, etrafında, önünde, arkasında, arasında, yüksekte, alçakta, uzakta, yakında, içinde, dışında, sağında, solunda, çukurda, tümsekte, ileri ve geri” ifadelerine ilişkin öğrenme durumları belirlenebilir. Bu ifadeler, günlük yaşamda yol bulma, seyahat planlama, harita kullanma ve hedeflere ulaşma süreçlerinde kullanılabilir.
Kullanılan ifadelerin seyahat ederken rotaları belirleme, yeni yerlere gitme, acil durumlarda yönergeleri anlama ve hedeflerine odaklanma gibi durumlarda önemli bir rol oynadığı belirtilebilir. Bu yeteneğin seyahatlerde ve günlük yaşam etkinliklerinde önemli rol oynaması ve bireyin gerek bağımsızlığını gerekse günlük yaşam konforunu artırması sağlanabilir. Öğrencilerin problem çözme becerileri ve günlük yaşamda hareket etme kabiliyeti arasında bağ kuracağı sorular yöneltilebilir. Günlük yaşamda renk, şekil veya büyüklük yönünden aynı olan nesneler hakkında ilişki kurulabilir.
MAT.1.3.1
Günlük yaşam durumlarından yer, yön (ileri ve geri) ve konum bildiren (altında, üstünde, etrafında, önünde, arkasında, arasında, yüksekte, alçakta, uzakta, yakında, içinde, dışında, sağında, solunda, çukurda ve tümsekte) ifadelere yönelik merak uyandıran etkinliklerle ya da akranlarıyla vakit geçirebileceği eğitsel oyunlarla konuya giriş yapılır (E1.1, E2.5, D4.4). Yer, yön ve konum bildiren kavramların öğretiminde kavramlar tek tek veya birden fazla kavramın birbiriyle ilişkili olduğu şekilde bir süreç gerçekleştirilir. Örneğin sabit ve hareketli bir nesnenin yer aldığı bir görselde sabit nesne referans noktası alınarak hareketli nesnenin sabit nesneye ulaşmasına ilişkin yön tarifinde bulunulması istenir (OB4). Oyun ve etkinliklerde hedefe ulaştıracak olay örgüsü tasarlanır (E2.5). Hedefe ulaşırken kullanacağı yer, yön ve konum belirten yönergelerin bulunduğu görev listeleri hazırlanır. Görev listelerindeki hedefin ve yönergelerin belirlenmesinde ise öğrencilerin günlük yaşamdaki gözlemlerinden yararlanılarak çevrelerinde sıklıkla karşılaştıkları yer ve yön gösteren görsel işaretler kullanılır (KB2.2). Öğrencilerin yer, yön ve konum ifadelerini amacına uygun kullanabilmeleri için öncelikle konumuna dair referans bilgisine ihtiyacı olduğunu (OB1) fark etmeleri sağlanır. Konumuyla hedef arasındaki mesafe ve yönleri içeren yönergeleri karşılaştırarak gözden geçirmeleri sağlanır (KB2.7). Bir konumdan diğerine giderken izleyecekleri yolu ve yönergeler arasındaki ilişkileri zihinsel görselleştirme ile sıralamaları istenir (OB4). Başlangıç, süreç ve sonuç ilişkisi kurulur. Bu yönergeleri sırasıyla uygulayarak belirlenen hedefe ulaşabilecekleri bir plan oluşturulur (D3.2). Etkinliklerde birden fazla hareket bildiren mesafe yönergelerine yer verilir. Öğrencilerin öğrenme çıktısına ulaşma durumlarını belirlemek amacıyla çalışma kâğıdı kullanılabilir. Öğrencilerin bulundukları yerden okula gelirken izledikleri yol için mesafeleri ve yönleri çözümlediği bir performans görevi verilebilir (SDB1.1). Değerlendirme amacıyla da bütüncül dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir. Ayrıca öğrencilerin bu süreçteki gelişimlerini görmek ve görev listesinde bulunan yönergelerin uygulama durumunu belirlemek amacıyla gözlem formu veya görüşme formları kullanılabilir.
MAT.1.3.2
Öğrenme-öğretme uygulamalarına görseller arası eşleştirme etkinlikleri ve eşini bulma gibi merak duygularını harekete geçirebilecek oyunlarla başlanır (E1.1, E2.5). Günlük yaşamda karşılaşılan veya sınıf içerisinde bulunan eş nesneler renk, boy ve şekil gibi biçimsel özellikleri yönünden karşılaştırma yapılarak eşlik kavratılır (KB2.7). Eşlik kavramının eşitlik kavramından farklı olduğu ve sayıların miktar olarak aynı olması durumuna eşitlik denildiği ifade edilir. Öğrencilerden nesnelerin eşini bulmaları istendiğinde öncelikle görsel özelliklerini sınırlamaları ve ölçütünü belirlemeleri istenir.
Öğrencilerden belirledikleri renk, şekil ve büyüklük gibi ölçütleri kullanarak gözlem yapmaları ve nesnelerin görsel özelliklerini incelemeleri istenir (KB2.2, E3.2). Ölçüt ile gözlemlenen özellikler karşılaştırılır (KB2.7). Elde edilen sonuca göre nesnenin eşi hakkında yargıda bulunulur. Görseller arasından nesnelerin eşlerine ulaşabilmelerini değerlendirmek için kontrol listesi kullanılabilir.
Öğrenme-öğretme uygulamaları sürecinde oryantiring sporundan faydalanılabilir. Yer, yön ve konum içeren dijital içerikli oyunlar oynatılabilir ve zorluk dereceleri artırılarak süreç çeşitlendirilebilir. Eş şekiller oluşturmak amacıyla afiş çalışması yapılabilir.
Öğrencinin kendi konumunu referans almasını kolaylaştıracak nesneler ya da görseller belirlenebilir. Ayrıca yönergeler, ok işaretleri veya diğer görsel işaretler de konumu belirtmeye yönelik görseller olarak nitelendirilebilir. Bu tür belirteçler, öğrencilerin çevrelerini daha iyi anlamalarını, konumlarını belirlemelerini ve yönlerini bulmalarını kolaylaştırmak için kullanılabilir. Yer, yön ve konum içeren çalışmalarda ise daha fazla araç gereçten yararlanılarak etkinlikler planlanabilir. Öğrencilerin günlük yaşamda sıklıkla kullandığı ve ilgi duyduğu nesnelerin görsel özelliklerinin kullanıldığı etkileşimli ve etkileşimsiz etkinlikler tasarlanabilir.
Güncelleme tarihi: 20.08.2026