T.C. MİLLÎ EĞİTİM
BAKANLIĞI

İklim, Çevre ve Yenilikçi Çözümler Dersi Ortaöğretim Seçmeli Dersler

4. Ünite: Çevre Sorunlarına Yenilikçi Çözümlerin Temelleri

Bu ünitede çevre sorunlarının çözümünde çevre hakkı ve katılımın öneminin çözümlenebilmesi, mücadele stratejileri bağlamında çevre sorunlarına yönelik akıl yürütülebilmesi, uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar kapsamında ekonomik ve sosyal projelerin eleştirilebilmesi, yenilikçi projelerin çevresel sürdürülebilirlik açısından neden ve sonuçlarıyla yorumlanabilmesi amaçlanmaktadır.
Ders Saati
10
Alan Becerileri

SBAB4. Değişim ve Sürekliliği Algılama (SBAB4.2. Değişim ve Sürekliliği Neden ve Sonuçlarıyla Yorumlama)

Kavramsal Beceriler

KB2.4. Çözümleme, KB2.16. Muhakeme (Akıl Yürütme) (KB2.16.2. Tümdengelimsel Akıl Yürütme), KB3.3. Eleştirel Düşünme

Eğilimler

E1.1. Merak, E3.5. Açık Fikirlilik, E3.6. Analitiklik, E3.10. Eleştirel Bakma

Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri

SDB1.2. Kendini Düzenleme (Öz Düzenleme), SDB2.1. İletişim, SDB2.2. İş Birliği, SDB2.3. Sosyal Farkındalık

Değerler

D1. Adalet, D14. Saygı, D19. Vatanseverlik

Okuryazarlık Becerileri

OB2. Dijital Okuryazarlık, OB6. Vatandaşlık Okuryazarlığı, OB7. Veri Okuryazarlığı, OB8. Sürdürülebilirlik Okuryazarlığı

Disiplinler Arası İlişkiler
Coğrafya, Tarih, Hukuk, Kimya
Beceriler Arası İlişkiler
SBAB11. Tablo, Grafik, Şekil ve/veya Diyagram (SBAB11.1.Tablo, Grafik, Şekil ve/veya Diyagram Okuma ve Yorumlama)
Öğrenme Çıktıları ve Süreç Bileşenleri

İÇYÇ.4.1. Çevre hakkı ve katılımın önemini çözümleyebilme

a) Çevre hakkı ve katılımın önemine ilişkin parçaları belirler.

b) Çevre hakkı ve katılımın önemine ilişkin parçalar arasındaki ilişkileri belirler. İÇYÇ.4.2. Mücadele stratejileri bağlamında çevre sorunlarına yönelik akıl yürütebilme

a) Çevre sorunlarıyla mücadele stratejilerini belirler.

b) Çevre sorunlarıyla mücadele stratejileri arasında bütün-bütün veya bütün-parça ilişkisi kurar.

c) Çevre sorunlarıyla mücadele stratejilerini genelden genele veya genelden özele çıkarım yapar.

İÇYÇ.4.3. Uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar kapsamında ekonomik ve sosyal projeleri eleştirel düşünebilme

a) Uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar kapsamında ekonomik ve sosyal projeleri sorgular.

b) Uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar kapsamında ekonomik ve sosyal projeler hakkında akıl yürütür.

c) Uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar kapsamında ekonomik ve sosyal projelere yönelik akıl yürütmeyle ulaştığı çıkarımları yansıtır.

İÇYÇ.4.4. Çevresel sürdürülebilirlik açısından yenilikçi projeleri neden ve sonuçlarıyla yorumlayabilme

a) Çevresel sürdürülebilirlik açısından yenilikçi projelere neden olan unsurları inceler. b) Çevresel sürdürülebilirlik açısından yenilikçi projelerin etkilediği unsurları inceler.

c) Çevresel sürdürülebilirlik açısından yenilikçi projelerin etkilerinin niteliğini sorgular. ç) Çevresel sürdürülebilirliği sağlamak amacıyla geliştirilen yenilikçi projelerin nedenlerini ve sonuçlarını bağlamından kopmadan yeniden ifade eder.

İçerik Çerçevesi

Çevre Hakkı ve Katılım

Çevre Sorunlarıyla Mücadele Stratejileri 

Uluslararası Çevre Anlaşmaları

Çevresel Sürdürülebilirlik ve Yenilikçi Projeler

Anahtar Kavramlar

akıllı şehir, çevresel etki değerlendirme, çevre hakkı, çevre hukuku, döngüsel ekonomi, sıfır atık, sürdürülebilir kalkınma, sürdürülebilir mimari, yeşil beceriler, yeşil bina, yeşil kimya, yeşil meslekler

Öğrenme Kanıtları (Ölçme ve Değerlendirme)

Öğrenme çıktısı; açık uçlu sorular, çalışma yaprağı, performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı, öz değerlendirme formu kullanılarak değerlendirilebilir.

Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden grup çalışmasıyla Türkiye’de çevresel sürdürülebilirlik açısından yürütülen yenilikçi projelerden birini tanıtmaya yönelik poster, afiş, bilgi görseli vb. çalışmalar yapmaları istenebilir. Performans görevi; bilgi toplama, bilgileri düzenleme, görselleştirme ve sunum yapma ölçütlerine göre değerlendirilebilir.

Temel Kabuller

Öğrencilerin çevre sorunlarına ve bu sorunlara neden olan faktörlere yönelik temel bilgilere sahip olduğu kabul edilmektedir.

Ön Değerlendirme Süreci

Öğrencilerin çevre sorunlarının ve çevre sorunlara neden olan faktörlerin neler olduğuna yönelik ön bilgileri soru-cevap yöntemiyle belirlenebilir.

Köprü Kurma

Öğrencilere günümüzde yaşanan çevre sorunları ve bu sorunlara yönelik mücadele stratejileri hakkında görsel, metin vb. materyaller üzerinden sorular yöneltilebilir ve öğrencilerden görüşlerini ifade etmeleri istenebilir.

Öğrenme-Öğretme Uygulamaları

İÇYÇ.4.1

Öğrenciler ekonomik ve sosyal projelerde çevre hakkı (çevre hukuku, çevre hakkının kullanımı için eylemsel etik ilkeler) ve çevre hakkına katılımın (katılımın ön koşulları) önemine ilişkin bileşenleri örnek bir çevre olayı üzerinden belirler. Bu bileşenler arasındaki ilişkiyi soru-cevap yöntemiyle belirler (SDB2.1, SDB2.3, OB8, E3.5). Ekonomik ve sosyal projelerin çevresel etkilerinin azaltılması ve çevre sorunlarının önlenmesi sürecinde meşru yollardan hak arama bilincinin önemi vurgulanır (D1.2, OB6). Öğrencilerin çevre hakkı ve katılımın önemine yönelik belirlemiş olduğu bileşenler ile bu bileşenler arasındaki ilişkiye yönelik öğrenmeleri çalışma yaprağı üzerinden izlenebilir.

İÇYÇ.4.2

Öğrenciler yaşanan çevre sorunu/sorunlarıyla ilgili mücadele stratejilerini (tahmin ve önleme, tepki ve onarma, sürdürülebilir kalkınma) iş birlikli öğrenme yöntemiyle belirler. Öğrencilerden belirledikleri mücadele stratejileri ile çevre sorunları arasında ilişki kurmaları istenir. Kurdukları ilişkiden hareketle çevre sorunu/sorunlarıyla ilgili mücadele stratejilerine yönelik çıkarım yapmaları beklenir (SDB2.1, SDB2.2, E3.10). Yapılacak çalışmalar sırasında farklı fikirlere saygı duymanın önemi vurgulanır (D14.1). Öğrenmeler açık uçlu sorularla değerlendirilebilir.

İÇYÇ.4.3

Öğrenciler iş birlikli öğrenme yöntemiyle ekonomik ve sosyal projeleri, uluslararası çevre anlaşmalarının getirdiği sorumluluklar bağlamında sorgular. Yapılan sorgulamalar neticesinde ekonomik ve sosyal projelerin etkileri uluslararası çevre anlaşmaları açısından değerlendirilir. Öğrenciler söz konusu değerlendirmeler kapsamında soru-cevap yöntemiyle çıkarımlarda bulunurlar (SDB2.1, SDB2.2, E3.10). Öğrenmeler çalışma yaprağı ile izlenebilir.

İÇYÇ.4.4

Öğrencilerden işbirlikli öğrenme yöntemiyle çevresel sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi açısından yenilikçi projelere (sıfır atık, akıllı şehirler, yeşil kimya, sürdürülebilir mimari ve yeşil bina vb.) ihtiyaç duyulmasına neden olan unsurları metin, örnek olay, tablo, grafik, şekil ve/veya diyagram, görsel vb. materyalleri kullanarak incelemesi istenir (SBAB11.1, OB2). İncelenen bu projelerde hangi yeşil becerilerin ve hangi yeşil mesleklerin ön planda olduğu belirlenir. Yenilikçi projelerin çevresel sürdürülebilirliğe etkileri incelenir. Tartışma yöntemiyle çevresel sürdürülebilirliğe katkıları açısından yenilikçi projelerin niteliğinin sorgulanması, bu yenilikçi projelerin ülkenin doğal kaynaklarını verimli kullanma açısından öneminin ifade edilmesi sağlanır (SDB2.1, SDB2.2, OB7, OB8, E3.5, E3.6, D19.3). Öğrenmeler açık uçlu sorularla değerlendirilebilir. Bu ünitede performans görevi olarak öğrencilerden grup çalışmasıyla Türkiye’de çevresel sürdürülebilirlik açısından yürütülen yenilikçi projelerden birini tanıtmaya yönelik poster, afiş, bilgi görseli vb. çalışmalar yapmaları istenebilir. Performans görevi, analitik dereceli puanlama anahtarı ve öz değerlendirme formuyla değerlendirilebilir (OB2, OB8, SDB1.2, SDB2.2, E1.1).

Zenginleştirme

Öğrencilere *yenilikçi projelerin döngüsel ekonomi açısından önemimi ortaya koyan bir araştırma görevi verilebilir. Öğrencilerden araştırma sonuçlarını tablo, grafik, şekil ve/ veya diyagram, harita, görsel vb. materyaller yardımıyla poster hâline getirerek sınıf ortamında sunum yapması istenebilir.

Destekleme

Öğrencilerin öğrenme düzeylerine göre bireyselleştirilmiş çalışma yaprakları hazırlanabilir. Çevre hakkı ve katılımın önemi, çevre sorunlarıyla mücadele stratejileri, uluslararası çevre anlaşmaları ile çevresel sürdürülebilirlik ve yenilikçi projelerini ortaya koyan bir sunum düzenlenebilir.

Güncelleme tarihi: 02.09.2026