6. Ünite: Estetik Ve Sanat Felsefesi

FEL.10.6.1

Öğrencilerin estetik ve sanat felsefesinin konusunu ve temel kavramlarını açıklamaları amaçlanır. Bunun için;

• Çeşitli sanat eserlerinden (ebru, resim, heykel, şiir vb.) oluşan bir kolaj verilerek öğrencilerden iş birlikli olarak “Eserler sizde hangi duyguları canlandırdı? Bu eserler alımlayıcılarda ortak (aynı) duyguları uyandırır mı? Sanat eserlerinin anlamı sanatçı tarafından mı yoksa alımlayıcı tarafından mı belirlenir?” gibi estetik deneyimlerini temellendirmelerine olanak tanıyan sorulara tartışarak yanıt vermeleri istenir (SDB2.2, OB4, KB2.18). Tartışmadan hareketle öğrencilerin estetik ve sanat felsefesi hakkında çıkarım yapmaları sağlanır (KB2.10). Estetik ve sanat felsefesinin temel kavramları verilerek (estetik, güzellik, hoş, sanat, sanat eseri) öğrencilerden bu kavramları açıklamaları istenir. Süreçte öğrencilerin ön yargısız bir şekilde sanatın ne olduğuna farklı açılardan bakabilmeleri ve farklı fikirlere açık olmaları beklenir (E3.5). Kavram yanılgıları ve öğrenme eksiklikleri hakkında dönüt verilir.

Öğrencilerin estetik ve sanat felsefesinin temel problemlerini (sanatın ne olduğu, güzellik, ortak estetik yargıların imkânı) açıklamaları ve bu problemlere yönelik görüş ve argümanları değerlendirmeleri amaçlanır. Bunun için;

• Öğrencilere sanatın ne olduğuna dair sanat kuramlarının (taklit olarak sanat, yaratım olarak sanat ve oyun olarak sanat) görüş ve argümanlarını içeren bilgi görselleri verilir. Öğrencilerden özverili bir biçimde bir objenin kopyasını çizmeleri, sonra aynı objeyi zihinlerinde hayal ettikleri hâliyle kâğıda yansıtmaları gerçekleştirilir (D7.1, OB9, KB2.13). Öğrencilerin çizimler arasındaki farkları taklit ve yaratım olarak sanat kuramlarının bakış açılarıyla ilişkilendirmeleri ve bu kuramların düşünce ve argümanlarını sözlü biçimde değerlendirmeleri sağlanır (KB3.3). Ardından oyun olarak sanat kuramını değerlendirmeleri için öğrencilerden haz ve özgürlük duyguları temelinde oyun ile sanat arasında benzerlik kurmaları ve insanın gerçek özgürlüğe sanatsal girişimde bulunarak ulaşıp ulaşamayacağı konusunda tartışmaları istenir (D11.2, KB2.7). Bu aşamada Sokratik tartışma yöntemi kullanılabilir (E3.8).

• Güzellik problemine yönelik hazırlanmış bir çalışma kâğıdı öğrencilere sunulur. Çalışmada güzelliğin öznel mi nesnel mi olduğu sorularak öğrencilerin iş birlikli olarak bir varlığı güzel kılan özelliklerin neler olabileceğini belirlemeleri ve belirlenen nitelikleri içsel ve dışsal olarak gruplaması sağlanır (SDB2.1, KB2.5). Bu niteliklerden hareketle güzellik algısının evrensel olup olamayacağı hakkında öğrencilerin görüşlerini örneklendirmeleri sağlanır. Güzelliğin hakikat, iyilik ve yüceyle ilişkisi hakkında bilgi notu verilerek öğrencilerin, güzelliğin yalnızca estetik bir algı mı yoksa ahlaki ve evrensel bir değerle bağlantılı bir kavram mı olduğunu tartışmaları sağlanır (E3.10, KB2.18). Tartışmada öğrenciler birbirlerinin sözünü kesmeden dinlemeye, duygu ve düşüncelerini ifade etmeye, diğer arkadaşlarıyla etkileşim kurmaya teşvik edilir (SDB2.1, D14.1). Ardından güzellik ve estetik yargılar hakkında bazı filozofların (Platon, A. Baumgarten, Kant, B. Croce vb.) düşünce ve argümanları bilgi görseli olarak verilir ve öğrencilerden iş birlikli olarak bu filozofların, güzelliğin tanımı ve ortak estetik yargıların imkânı hakkındaki düşünce ve argümanlarını karşılıklı olarak değerlendirmeleri istenir (KB3.3).

Öğrencilerin estetik ve sanat felsefesiyle ilgili metinlerde yer alan kavram, problem ve argümanları incelemeleri amaçlanır. Bu doğrultuda öğrencilere bir performans görevi verilir. Bunun için;

- Aristoteles’in Poetika, 

- F. Schiller’ın İnsanın Estetik Eğitimi Üzerine,

- B. Croce’nin Estetik,

- İ. Tunalı’nın Estetik,

- J. Berger’in Görme Biçimleri adlı eserlerinden kısaltılan veya alıntılanan metinler, öğrencilerin de görüşleri alınarak dengeli bir şekilde dağıtılır.

Öğrencilere bireysel ya da iş birlikli olarak metin inceleme formu doldurtulur ve çalışmalarını paylaşmaları sağlanır (E3.7). Performans görevi metin inceleme formu üzerinden dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir. Değerlendirmede metinde geçen felsefi kavramların, problemlerin ve argümanların belirlenmesi ile söz konusu argümanların gerekçelerinin gösterilmesi, eleştirel olarak değerlendirilmesi gibi ölçütler kullanılabilir. Bu süreçte öğrenciler çeşitli fikir, argüman ve yeni bilgilere açık olur; görev ve sorumluluklarını etik ilkelere uygun bir şekilde zamanında yerine getirir (D3.3, D16.3).

* Güzelliğin ölçütlerinden olan simetri, altın oran, ahenk ve zıtlık kavramları tartışılabilir. Tartışmalı çağdaş sanat eserleri (M. Cattelan’ın “Komedyen”, A. Warhol’un “Brillo Kutuları” vb.) A. Danto’nun "Kurumsal Sanat Kuramı" bağlamında değerlendirilebilir. L. Tolstoy’un Sanat Nedir? eserinden hareketle sanat-ahlak ilişkisi analiz edilebilir. W. Benjamin’in "Mekanik Yeniden Üretim Çağında Sanat Eseri" makalesinden hareketle; bir sanat eserinin orijinalini görmekle dijital kopyasını görmek arasındaki estetik deneyim farkı (Aura kaybı) irdelenebilir.

Sanat kuramları çeşitli görsel veya görsel-işitsel araçlarla sadeleştirilerek açıklanabilir. Estetik ve sanat felsefesinin temel problemlerini açıklayan yapılandırılmış metinlerden yararlanılabilir. Sadeleştirilmiş bir metin üzerinden sanat felsefesinin temel problemlerine yönelik düşünce ve argümanlar gruplar hâlinde değerlendirilebilir.