Sanat Alan Becerileri (SAB)

Sanat eğitimi, millet bilincinin gelişmesi, toplumsal değerlerin yerleşmesi ve kuşaklar arası bağların güçlendirilmesi açısından eğitimin temel unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır. Sanatın farklı alanları aracılığıyla bireyler, yerel ve evrensel kültürleri tanıma fırsatı bulurken estetik bakış açısı kazanarak karşılaştıkları problemlere sanatsal bir perspektifle yaklaşabilirler.

Sanat eğitimi, yaşamın her alanında yer alabilen çok yönlü ve geniş bir etki sahasına sahiptir. Görsel ve işitsel algı becerilerini geliştirmeye odaklanan bu eğitim süreci, birbirini etkileyen ve şekillendiren bütüncül bir yapı içinde ele alınmaktadır. Sanat eğitimi alanındaki beceriler belirlenirken Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde öne çıkan kavramsal beceriler, sosyal-duygusal öğrenme becerileri, okuryazarlık becerileri ve eğilimler dikkate alınarak sanatın özgün yapısının korunmasına ve etkili bir şekilde uygulanmasına önem verilmiştir.

Sanat eğitiminin gereklilikleri göz önünde bulundurularak alana özgü becerilerin geliştirilmesine yönelik açık ve gözlemlenebilir eylemleri içeren süreç bileşenleri tanımlanmıştır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde sanatsal algılama, görsel mesajı okuma, sanat eserini inceleme, sanatsal üretim yapma, sanatsal tasarım yapma, müziksel işitme, müziksel okuma, müziksel yazma, müziksel dinleme, müziksel söyleme, müziksel çalma, müziksel yaratıcılık ve müziksel hareket olmak üzere on üç sanat alan becerisine yer verilmiştir.

Sanat eğitimi, bireylerin sanat okuryazarı olmalarını, sanat dallarının dinamiklerini kavrayarak bunları uygulamaya dönüştürmelerini, sanatsal açıdan zengin bir kültürel altyapıya sahip olmalarını hedeflemektedir. Aynı zamanda, iletişim ve eleştirel düşünme becerileri kazandırarak bireylerin yaratıcılıklarını üst düzeyde kullanmalarını, öz güvenli ve estetik bakış açısına sahip bireyler olarak yetişmelerini desteklemektedir.

Sanat Alan Becerileri (SAB)

Sanatsal Algılama Becerisi (SAB1)

Doğadaki nesne, konu ile görsellerin birer bileşen olarak sanatın ögeleri ve ilkeleri çerçevesinde incelenerek sanatsal farkındalığın geliştirilmesi sürecini ifade eder. Sanatsal algılama becerisi; “sanatsal gözlemleme” ve “sanatsal karşılaştırma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

SAB1.1. Sanatsal Gözlemleme

Süreç bileşenleri
SAB1.1.SB1. Görsel/nesne/konunun görsel bileşenlerini fark etmek
SAB1.1.SB2. Görsel/nesne/konunun görsel bileşenlerini ifade etmek

SAB1.2. Sanatsal Karşılaştırma

Süreç bileşenleri
SAB1.2.SB1. Görsel/nesne/konunun görsel bileşenlerindeki benzerlikleri belirlemek
SAB1.2.SB2. Görsel/nesne/konunun görsel bileşenlerindeki farklılıkları belirlemek

Görsel Mesajı Okuma Becerisi (SAB2)

Millî kültüre ait semboller ile evrensel semboller, sanatsal olgular, işaretler, imgeler ve motiflerin nesnel ve öznel mesajlarının anlamlandırılmasını kapsamaktadır. Görsel mesajı okuma becerisi; “görsel mesajı algılama” ve “görsel mesajı anlamlandırma” bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

SAB2.1. Görsel Mesajı Algılama

Süreç bileşenleri
SAB2.1.SB1. Göstergeleri/sanatsal olguları fark etmek
SAB2.1.SB2. Göstergelerin/sanatsal olguların nesnel özelliklerini ifade etmek

SAB2.2. Görsel Mesajı Anlamlandırma

Süreç bileşenleri
SAB2.2.SB1. Göstergelerin/sanatsal olguların nesnel ve öznel mesajlarını belirlemek
SAB2.2.SB2. Göstergelerin/sanatsal olguların nesnel ve öznel mesajları arasındaki ilişkileri tespit etmek

Sanat Eserini İnceleme Becerisi (SAB3)

Sanat eserindeki ön yapı ile arka yapı elemanları arasındaki ilişkilerin belirlenerek eserin anlamlandırılması ve değerlendirilmesini içeren sistematik bir süreçtir. Ön yapı elemanları eserin renk, içim, form, doku ve mekân gibi sanat elemanları ile denge, ritim ve zıtlık gibi tasarım ilkelerini kapsayan görsel ve biçimsel bileşenlerden oluşmaktadır. Arka yapı elemanları ise sanatçının iletmek istediği mesaj, eserin üretildiği dönem, sanatçının üslubu ile toplumsal ve kültürel bağlam gibi eserin kavramsal derinliğini oluşturan boyutları temsil etmektedir. Sanat eserini inceleme becerisi; “sanatsal betimleme”, “sanatsal çözümleme”, “sanatsal yorumlama” ve “sanatsal yargıda bulunma” bütünleşik becerilerden oluşmaktadır.

SAB3.1. Sanatsal Betimleme

Süreç bileşenleri
SAB3.1.SB1. Eser ile ilgili bilgileri tespit etmek
SAB3.1.SB2. Eserde görülenleri ifade etmek

SAB3.2. Sanatsal Çözümleme

Süreç bileşenleri
SAB3.2.SB1. Eserdeki görsel bileşenleri/konuyu oluşturan bileşenleri belirlemek
SAB3.2.SB2. Eserdeki görsel bileşenler/konuyu oluşturan bileşenler arasındaki ilişkileri belirlemek

SAB3.3. Sanatsal Yorumlama

Süreç bileşenleri
SAB3.3.SB1. Eserin konusuyla görsel bileşenler/konuyu oluşturan bileşenler arasında ilişki kurmak
SAB3.3.SB2. Eserin temasına/destekleyici temalarına ilişkin çıkarım yapmak

SAB3.4. Sanatsal Yargıda Bulunma

Süreç bileşenleri
SAB3.4.SB1. Eserin özelliklerini belirli ölçütler ile karşılaştırmak
SAB3.4.SB2. Eser hakkında ölçütler çerçevesinde karar vermek

Sanatsal Üretim Yapma Becerisi (SAB4)

Belirli bir tema, konu veya problem üzerine geliştirilen sanatsal fikirlerin uygun görsel anlatım araçları ve teknik malzemelerle birleştirilerek özgün sanat ürünlerine dönüştürülmesi sürecidir. Görsel anlatım araçları; resim, heykel, grafik tasarım, dijital sanat, fotoğraf, kolaj gibi sanatsal ifade biçimlerini kapsamaktadır. Sanatsal üretim sürecinde, belirlenen tema veya kavrama bağlı olarak görsel iletişim yöntemleri ve teknik malzemelerle çok katmanlı anlamlar meydana getirilmektedir. Sanatsal üretim yapma becerisi; "sanatsal ürün tasarlama" ve "sanatsal ürün oluşturma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

SAB4.1. Sanatsal Ürün Tasarlama

Süreç bileşenleri
SAB4.1.SB1. Görsel/konu/tema/kavramı incelemek
SAB4.1.SB2. Görsel/konu/tema/kavram bağlamında oluşturulan imgeleri ifade etmek

SAB4.2. Sanatsal Ürün Oluşturma

Süreç bileşenleri
SAB4.2.SB1. Konu/tema/kavrama uygun görsel anlatım araçlarını ifade etmek
SAB4.2.SB2. Konu/tema/kavramı eskize/kompozisyona/sanatsal ürüne dönüştürmek

Sanatsal Tasarım Yapma Becerisi (SAB5)

Belirli bir konu/tema/kavram üzerine geliştirilen fikirlerin, uygun teknik/yöntem ve malzemelerle uygulanan üretim aşamaları sonunda özgün sanatsal tasarım ürünlerine dönüştürülerek estetik ve işlevsel yeterliklerinin değerlendirildiği süreçtir. Sanatsal tasarım yapma becerisi; "sanatsal tasarım taslağı oluşturma" ve "sanatsal tasarım ürünü oluşturma" bütünleşik becerilerinden oluşmaktadır.

SAB5.1. Sanatsal Tasarım Taslağı Oluşturma

Süreç bileşenleri
SAB5.1.SB1. Sanatsal tasarımla ilgili konu/tema/kavramı incelemek
SAB5.1.SB2. Sanatsal tasarımla ilgili konu/tema/kavrama yönelik fikir geliştirmek
SAB5.1.SB3. Sanatsal tasarımla ilgili konu/tema/kavrama yönelik eskiz yapmak

SAB5.2. Sanatsal Tasarım Ürünü Oluşturma

Süreç bileşenleri
SAB5.2.SB1. Sanatsal tasarıma uygun yöntem/teknik belirlemek/ifade etmek
SAB5.2.SB2. Sanatsal tasarım yöntem/tekniğine uygun araç/gereçleri belirlemek/ifade etmek
SAB5.2.SB3. Sanatsal tasarım üretim aşamalarını konuya ve işleve göre sıralamak
SAB5.2.SB4. Konu/tema/kavramı sanatsal tasarıma dönüştürmek
SAB5.2.SB5. Sanatsal tasarımın estetik ve işlevsel yeterliliğini değerlendirmek

Müziksel İşitme Becerisi (SAB6)

İşitilen ritmik ve ezgisel/armonik bileşenleri tanımayı, işitsel olarak birbirinden ayırt ederek açıklamayı ifade eder.

SAB6. Müziksel İşitme

Süreç bileşenleri
SAB6.SB1. Ritmik/ezgisel/armonik bileşenleri tanımak
SAB6.SB2. Ritmik/ezgisel/armonik bileşenleri işitsel olarak ayırt etmek
SAB6.SB3. Ritmik/ezgisel/armonik bileşenleri ifade etmek

Müziksel Okuma Becerisi (SAB7)

Yazılı müzik eserinin ritmik ve ezgisel/armonik bileşenlerinin ayırt edilerek bu bileşenlere uygun, akıcı ve bütüncül bir şekilde okunmasını ifade eder.

SAB7. Müziksel Okuma

Süreç bileşenleri
SAB7.SB1. Ritmik ve/veya ezgisel bileşenleri tanımak
SAB7.SB2. Ritmik ve/veya ezgisel bileşenleri ayırt etmek
SAB7.SB3. Ritmik ve/veya ezgisel bileşenleri uygulamak

Müziksel Yazma Becerisi (SAB8)

Bireyin dinlediği müzik cümlesinde/eserinde yer alan ritmik ve ezgisel/armonik bileşenleri ayırt etmesi ve işittiği ritmik, ezgisel, armonik bileşenlerden oluşan yapıyı müzik yazısına dönüştürmesini ifade eder.

SAB8. Müziksel Yazma

Süreç bileşenleri
SAB8.SB1. Ritmik ve/veya ezgisel/armonik bileşenleri tanımak
SAB8.SB2. Ritmik ve/veya ezgisel/armonik bileşenleri işitsel olarak ayırt etmek
SAB8.SB3. Ritmik ve/veya ezgisel/armonik bileşenleri uygulamak

Müziksel Dinleme Becerisi (SAB9)

Bireyin dinlediği müzik eserinin müziksel bileşenlerini tanımasını, bu bileşenleri birbirinden ayırt etmesini, işitsel olarak anlamlandırılan bu kavramları sözlü olarak açıklamasını ifade eder.

SAB9. Müziksel Dinleme

Süreç bileşenleri
SAB9.SB1. Müziksel bileşenleri tanımak
SAB9.SB2. Müziksel bileşenleri ayırt etmek
SAB9.SB3. Müziksel bileşenleri açıklamak

Müziksel Söyleme Becerisi (SAB10)

Müziksel söyleme becerisi, bireyin müzik eserini seslendirmeden önce bedenini hazır hâle getirmesini, eseri seslendirirken doğru nefes almasını, uygun söyleme tekniklerini kullanmasını ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB10. Müziksel Söyleme

Süreç bileşenleri
SAB10.SB1. Bedenini söylemeye hazır hale getirmek
SAB10.SB2. Uygun söyleme tekniklerini kullanmak
SAB10.SB3. Müziksel bileşenleri uygulamak

Müziksel Çalma Becerisi (SAB11)

Bireyin çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonunu sergilemesi, çalgıya özgü teknikleri tanıması, kullanması ve eseri müziksel bileşenlere uygun icra etmesini ifade eder.

SAB11. Müziksel Çalma

Süreç bileşenleri
SAB11.SB1. Çalınacak eseri çözümlemek
SAB11.SB2. Çalgıya özgü duruş ve tutuş pozisyonu almak
SAB11.SB3. Çalgıya özgü teknikleri kullanmak
SAB11.SB4. Müziksel bileşenleri uygulamak

Müziksel Yaratıcılık Becerisi (SAB12)

Belirli bir tema, konu, duygu ve düşünce üzerine geliştirilen fikirlerin müziksel ögeler kullanılarak oluşturulan ürün yoluyla dışa vurulmasını ifade eder.

SAB12. Müziksel Yaratıcılık

Süreç bileşenleri
SAB12.SB1. Oluşturacağı müzikal ürünün kullanım amacını belirlemek
SAB12.SB2. Müziksel ürün oluşturmak için gerekli ögeleri seçmek
SAB12.SB3. Seçtiği ögelerle özgün ürün oluşturmak

Müziksel Hareket Becerisi (SAB13)

Bireyin dinlediği ya da seslendirdiği müzik eserindeki ritmik ve ezgisel yapılara, eserin amacına, anlatımına uygun hareketler belirleyerek bunları sergilemesini ifade eder.

SAB13. Müziksel Hareket

Süreç bileşenleri
SAB13.SB1. Ritmik yapıya/eserin anlamına uygun hareketler belirlemek
SAB13.SB2. Ritmik yapıya/eserin anlamına uygun hareketler sergilemek