4. Tema: Nesnelerin Geometrisi (1)

MAT.2.3.1

Tenis topu, konserve kutusu gibi nesneler öğrencilere gösterilerek bu nesnelerin biçimsel özellikleri hakkında öğrencilerin görüşleri sorulur. Öğrencilerden sınıfa günlük yaşamda karşılaştığı malzemeleri getirmeleri istenir. Böylece öğrencilerin öğreneceği konu hakkında merak duyması ve yeni konuya ilişkin bilgileri fark etmesi sağlanır (E1.1, SDB1.1). Günlük yaşamda kullanılan cisimlerin biçimsel özelliklerini belirlemeleri, bu cisimleri ayırmaları ve ayırdıkları cisimleri benzerlik ve farklılıklarına göre tasnif etmeleri istenir. Öğrenciler, günlük yaşamda karşılaşılan geometrik cisimleri (küp, kare prizma, dikdörtgen prizma, üçgen prizma, küre, silindir) benzer ve farklı özelliklerine göre sınıflandırır. Sınıflandırmalarını gerekçeleriyle açıklamaları istenir. Ardından geometrik cisimleri biçimsel özelliklerine dikkat ederek adlandırmaları sağlanır. Süreç, yapılandırılmış grid ve eşleştirme etkinlikleri ile değerlendirilebilir.

MAT.2.3.2

Geometrik yapılardaki geometrik cisimlerin fark edilmesi adına günlük yaşamdan çeşitli örnekler verilir. Bu örneklere ilişkin somut modeller sınıf ortamına getirilir ve modelin parçalarına ayrılması ile modeli oluşturan cisimler arasında ilişki kurulur. Ayrıca bu cisimler ile cisimlerin birleştirilmesi yoluyla oluşan geometrik yapı arasındaki ilişkiye de dikkat çekilir. Daha sonra öğrencilerden verilen farklı geometrik cisimleri kullanarak bu cisimlerden özgün bir yapı modeli oluşturmaları istenir (OB1). Öğrencilerin oynamaktan zevk aldığı “dokunarak geometrik cismi tanıma” gibi çeşitli eğitsel oyunlar oynatılır (E2.5). Bu süreçte öğrencilerden bir takım oluşturulması, grup etkinliğinin ön plana çıkarılması ve grup çalışmasında verilen görevi yerine getirmek için etkinlikte aktif rol almaları istenir (D3.4, SDB2.2). Gerek iletişim becerilerinin gerekse dokunma duyusunun gelişimine yönelik katkı sağlanır. Öğrencilere geometrik cisimlerin günlük yaşama yansımalarına yönelik performans görevi verilebilir. Bunun değerlendirilmesine yönelik analitik dereceli puanlama anahtarı kullanılabilir.

MAT.2.3.3

Öğrencilere içerisinde üçgen, kare, dikdörtgen ve çemberin yer aldığı çeşitli geometrik şekiller ve dairesel modeller gösterilerek bu modelleri incelemeleri sağlanır. Görsel sanatlar dersi ile ilişkilendirilerek gerek kendi kültürümüze gerekse farklı kültürlere ait üzerinde geometrik şekillerin olduğu desenler (kilim, mozaik vb.) incelenir (OB4, D7.1). Bu süreçte öğrencilerden öncelikle geometrik yapılarda yer alan geometrik şekilleri belirlemeleri beklenir. Ardından belirledikleri geometrik şekillerin benzerlik, farklılık, kenar ve köşe özelliklerinden hareketle aralarında ilişki kurmaları sağlanır. Sonrasında öğrencilerden kâğıt üzerinde bulunan geometrik şekilleri kesme, boyama ya da bloklar, manyetik şekil setleri ve tangram gibi materyalleri kullanarak geometrik şekilleri birleştirip özgün modeller oluşturmaları istenir (KB2.4, E2.2, E3.3, SDB1.2). Oluşturdukları şekil modelini çizmeleri sağlanabilir. Çizdikleri modeller kontrol listesi kullanılarak değerlendirilebilir.

MAT.2.3.4

Geometrik şekillerin ve cisimlerin biçimsel özelliklerinin öğrencilere hatırlatılıp cisimlerin farklı açılardan incelendiğinde biçimsel özelliklerinin değişip değişmeyeceğine yönelik bir tartışma yapılır (SDB2.2). Sınıfa farklı büyüklükte geometrik şekil ve cisim modelleri getirilerek öğrenilecek konuya merak uyandırılmaya çalışılır (E1.1). Geometrik şekil ve cisimlerin yön, konum ve büyüklükleri değiştiğinde biçimsel özelliklerinin değişmediğine yönelik etkinlikler yapılarak öğrencinin öğrenme sürecinde aktif rol alması beklenir. Geometrik şekil ve cisimlerin yön, konum ve büyüklükleri değiştiğinde biçimsel özelliklerinin değişmediğini somutlaştırmak için öğrencilerin dijital bir araçla etkinlik yapmalarına yönelik etkileşimli geometri yazılımlarından yararlanılır (MAB5.1, OB2). Çeşitli eğitsel içerikli oyunlar oynatılır (E2.5). Tüm öğrencilerin etkinlik ve oyun sürecinde aktif katılımı sağlanıp verilen görevleri yerine getirmeleri istenir (D16.3). Farklı yön, konum ve büyüklükteki geometrik şekil ve cisimlerin yer aldığı görseller öğrencilere dağıtılıp kolaj çalışması gibi kes, yapıştır boya etkinliği yapılarak görsel sanatlar panosuna asılır. Bu süreçte öğrencilerin görevi yerine getirip getirmediği gözlem formu ve kontrol listeleri kullanılarak tespit edilebilir.

MAT.2.3.5

Farklı boyutlardaki standart olmayan sıvı ölçme araçları tanıtılır. Öğrencilere bir kap içinde bulunan sıvının ne kadar olduğuna yönelik tahminde bulunmaları istenir. Sonra ölçüm yaparak tahminî sonuç ile ölçüm sonucunu karşılaştırmaları sağlanır. Bir miktar sıvı, farklı boyutlardaki standart olmayan sıvı ölçme araçlarıyla ölçülerek tahminî sonuç ile ölçüm sonucunun karşılaştırılması istenir (OB7). Standart olmayan sıvı ölçme araçları ile sıvı miktarını tahmin edebilmek ve tahminini ölçüm sonuçlarıyla karşılaştırmak için eşleştirme soruları veya tanılayıcı dallanmış ağaç kullanılabilir. Elde edilen veriler dereceli puanlama anahtarı ile değerlendirilebilir.

Öğrencilerden küp, kare prizma, dikdörtgen prizma, üçgen prizma, silindir ve küreyi kullanarak robot tasarlamaları istenebilir. Ayrıca etkileşimli geometri yazılımlarından da cisimlerin üç boyutlu somutlaştırılmış hâli sunulabilir. Daha fazla geometrik şekil ile özgün şekil modeli oluşturabilme çalışmaları yapılabilir. Üç boyutlu etkileşimli geometri yazılımları kullanılarak öğrencilerden kendi tasarımlarını yapmaları istenebilir.

Bilgisayar veya mobil uygulamalar aracılığıyla sanal deneyimler sunularak öğrencilere interaktif bir ortamda sıvı ölçme becerilerini geliştirmeye yönelik etkinlikler yapılabilir. Örneğin boş bir kova, standart olmayan farklı sıvı ölçme araçları kullanılarak doldurulduğunda hangi ölçme aracının daha hızlı bir şekilde kovayı sıvı ile doldurabileceğini tahmin etmesi istenebilir. Daha sonra bu tahminleri test etmek amacıyla farklı ölçme araçları kullanılarak kovayı sıvı ile doldurması ve elde ettiği sonuçları başlangıçta yaptığı tahminlerle karşılaştırması sağlanabilir.

Geometrik cisim modelleri gösterilerek öğrencilerin günlük yaşamda bu cisimlere benzer nesneleri adlandırmadan örneklendirmesi sağlanabilir. Öğrencilerin ihtiyaçları göz önüne alınarak üçgen, kare, dikdörtgen ve çember şekillerinden birini veya birkaçını kullanarak şekil modelleri oluşturabilme çalışması yapılabilir. Geometrik şekil ve cisim modellerinin yeri değişse de biçimsel özellikleri değişmediğine yönelik günlük yaşam senaryoları oluşturulabilir.

Standart olmayan sıvı ölçme araçları ile sıvı miktarını tahmin edebilme ile ilgili somut örneklerden yararlanılabilir. Bu kapsamda bir kovaya farklı nesnelerle sıvı eklenmesine yönelik sınıf içi uygulamalar yapılabilir. Buna bağlı olarak öğrencilerin kovayı hangi nesneyi kaç kez kullanarak doldurulabileceğine yönelik sorularla öğrencilerin sıvı miktarını tahmin etmeleri istenebilir.